Οι σύγχρονες υπερηχογραφικές εφαρμογές στον έλεγχο του μαστού δίνουν τέλος σε διλήμματα της διάγνωσης.

«Ένα εύρημα στη μαστογραφία», επισημαίνει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, «αν πρέπει να μπει σε διαδικασία βιοψίας θα αποφασιστεί από τον ειδικό ακτινοδιαγνώστη που πρέπει να διαθέτει σημαντική εμπειρία αλλά και τον σύγχρονο εκείνο εξοπλισμό που θα ‘’δώσει’’ αξιόπιστη σε κάθε περίπτωση διάγνωση».

Το δίλημμα τρισδιάστατο υπερηχογράφημα ή ελαστογραφία σε ευρήματα σε απλό υπέρηχο, απασχολεί σήμερα πολλούς κλινικούς, αλλά το σωστό είναι κάποιος να χρησιμοποιεί και τις δύο εφαρμογές, προκειμένου να κατηγοριοποιήσει το εύρημα σε παρακολούθηση (κατηγορία 3) ή βιοψία (κατηγορία 4).

«Το ερώτημα μπορεί να απαντηθεί άμεσα», συμπληρώνει ο κ. Μαλακάσης, «αν ληφθεί υπόψη η σημασία της υπερηχογραφικής εξέτασης με ελαστογραφία η οποία διερευνά τη σκληρότητα ενός ογκιδίου και το κατατάσσει στα προς βιοψία ή στα προς παρακολούθηση περιστατικά, αλλά και του τρισδιάστατου υπερηχογραφήματος, το οποίο περιγράφει το ακριβές μέγεθος του ογκιδίου, συγχρόνως με πολλές άλλες χρήσιμες πληροφορίες για τα όρια και τη μορφολογία του».

Το απλό υπερηχογράφημα μόνο στα χέρια ενός έμπειρου ακτινοδιαγνώστη μαστού μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές στο αν ένα εύρημα χρειάζεται βιοψία ή όχι.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως η ψηφιακή μαστογραφία όταν συνδυάζεται με τρισδιάστατο υπερηχογράφημα και ελαστογραφία, είναι σε θέσει να αποκαλύψει κάθε είδους αλλοίωση στο μαστό, προλαμβάνοντας στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τις καρκινικές αλλοιώσεις.

Ο ινώδης συνδετικός ιστός στους πυκνούς μαστούς συχνά «καμουφλάρει» ευρήματα.

Η μαστογραφία με τομοσύνθεση έχει 99% ευαισθησία έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου.

Περισσότερες από τις μισές Ελληνίδες έχουν πυκνούς μαστούς της κατηγορίας C και D που πολύ συχνά κρύβει βλάβες από την προβολή των ινοκυστικών  στοιχείων και απαιτείται εκτός από τη μαστογραφία να προβαίνουν και σε  υπερηχογραφικό έλεγχο», τονίζει ο Δρ. Πέτρος Μαλακάσης Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού Κέντρου Μαστού και Οστεοπόρωσης στην  Ευρωκλινική Αθηνών και της Ψηφιακής Τομοσύνθεσης & Διάγνωσης.   

«Οι μαστοί ανάλογα με την πυκνότητα τους όπως αυτή εμφανίζεται στη μαστογραφία, κατατάσσονται από ακτινολογικής απόψεως σε τέσσερις  κατηγορίες», επισημαίνει ο  κ. Μαλακάσης, «με τις δύο πρώτες να μην κρίνονται ουσιαστικές, αλλά οι δύο επόμενες που έχουν μεγάλο ποσοστό ινώδους συνδετικού ιστού να παρουσιάζουν δυσκολία στη μαστογραφική διάγνωση». 

Η συμπληρωματική υπερηχογραφική εξέταση περιορίζεται συχνά και χρειάζεται μόνο στην περίπτωση ευρημάτων, εφόσον η γυναίκα επιλέγει για τον διαγνωστικό της έλεγχο όχι την «παραδοσιακή» μαστογραφία, αλλά την ψηφιακή με τομοσύνθεση που αποτελεί την πλέον σύγχρονη τρισδιάστατη (3D) τεχνολογία απεικόνισης μαστού, με ποσοστό ευαισθησίας 99% στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. 

Είναι καλό επίσης, το διαγνωστικό υπερηχογράφημα σε γυναίκες με εύρημα στη μαστογραφία να γίνεται σε εξειδικευμένα απεικονιστικά Κέντρα Μαστού,  που διαθέτουν υπερηχογράφους που έχουν προγράμματα ελαστογραφίας και τρισδιάστατης απεικόνισης, προκειμένου να ταυτοποιηθούν επακριβώς τα ύποπτα ευρήματα. 

Υπενθυμίζεται ότι η προληπτική μαστογραφική «διερεύνηση» πρέπει να γίνεται από την  ηλικία των 40 ετών και άνω σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα. Η πλήρης διερεύνηση ακολουθεί τον «αλγόριθμο της πρόληψης» με κλινική εξέταση, μαστογραφία και εάν χρειαστεί υπερηχογραφικό έλεγχο. Σε γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινάει με μαστογραφία σε ηλικία τουλάχιστον 10 χρόνια μικρότερη, από την ηλικία που το συγγενικό πρόσωπο εμφάνισε τη νόσο. 

Προετοιμασία για μαστογραφία χωρίς…κρέμες σώματος και αποσμητικά

Εικόνα αποτιτανώσεων (ασβεστώσεων) που μπορεί να θεωρηθούν ύποπτες, μοιάζοντας με παθολογικό εύρημα, είναι ενδεχόμενο να δημιουργούν στον απεικονιστικό έλεγχο με μαστογραφία τα διάφορα καλλυντικά σώματος που χρησιμοποιούνται την ίδια ημέρα της εξέτασης, επισημαίνει ο κ. Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης  Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού Κέντρου Μαστού και Οστεοπόρωσης  της Ευρωκλινικής Αθηνών.

Η σωστή προετοιμασία της γυναίκας για εξέταση με ψηλάφιση και μαστογραφία  είναι  αφενός ο προγραμματισμός τους μεταξύ 4ης και 12ης ημέρας του κύκλου, έτσι ώστε οι μαστοί να μην είναι ιδιαίτερα επώδυνοι και διογκωμένοι και αφετέρου ειδικά για τη μαστογραφία να έχει αποφευχθεί η χρήση καλλυντικών σπρέι, ταλκ ή κρέμας σώματος,  για να μη δημιουργηθούν στον απεικονιστικό έλεγχο τα λεγόμενα «λευκά σημαδάκια», τα οποία ενδεχομένως «μπερδέψουν» την αρχική εκτίμηση.

Καινούργιες μελέτες έχουν αποδείξει επίσης τον ευεργετικό ρόλο λήψης ενός κοινού παυσίπονου μία ώρα πριν την μαστογραφία, από γυναίκες που αναφέρουν έντονη δυσφορία-δυσανεξία σε προηγούμενη μαστογραφία, ώστε να μειωθεί η ευαισθησία και να εξασφαλισθεί η ηρεμία τους την ώρα της εξέτασης.  Παράλληλα η εξεταζόμενη θα πρέπει να περιγράψει με λεπτομέρεια πιθανά συμπτώματα που μπορεί να έχει παρατηρήσει, αλλά και να προσκομίσει προηγούμενες εξετάσεις.

«Ένα σωστό Κέντρο Μαστού», υπογραμμίζει οκ. Μαλακάσης, «οφείλει να ενημερώσει από πριν για τη σωστή προετοιμασία της εξεταζομένης πριν την εξέταση, αλλά και να λάβει ένα πλήρες ιστορικό την ημέρα της εξέτασης, όπου θα διερευνηθούν όλες αυτές οι  λεπτομέρειες πριν τη μαστογραφία».

Αξίζει να σημειωθεί πως η φροντίδα αυτή δεν είναι αναγκαία για την  υπερηχογραφική εξέταση, μια εξέταση εύκολη, γρήγορη και χωρίς προετοιμασία, η οποία κύρια συνιστάται σε γυναίκες ηλικίας κάτω των 40 ετών, όπου βέβαια αν ανιχνευθούν ύποπτα ευρήματα θα πρέπει να συνεχισθεί ο έλεγχος με μαστογραφία. Σε γυναίκες άνω των 40 ετών το υπερηχογράφημα έχει συμπληρωματικό ρόλο και ακολουθεί τη μαστογραφία για την πληρέστερη εκτίμηση ενός κλινικού ή μαστογραφικού