Συνέντευξη στο newsbeast.gr | Κείμενο: Μάριον Κοντογιάννη

Ο καρκίνος του μαστού, μια ασθένεια που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πιο συχνή σε μεγαλύτερες ηλικίες, εμφανίζεται πλέον με αυξημένη συχνότητα σε νεαρές γυναίκες.

Ο ειδικός ακτινοδιαγνώστης ιατρός Πέτρος Μαλακάσης, ο οποίος ασχολείται αποκλειστικά με τη διάγνωση του μαστού, επιβεβαιώνει την ανησυχητική αυτή τάση και μιλά στο Newsbeast για τις νέες προκλήσεις που προκύπτουν στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.

«Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε σημαντική αύξηση των περιστατικών καρκίνου του μαστού σε γυναίκες κάτω των 40 ετών. Πλέον βλέπουμε τακτικά νεαρές γυναίκες με τη νόσο, ενώ έχουμε φτάσει στο σημείο να καταγράφονται κρούσματα ακόμα και σε ηλικίες 18 ετών», τονίζει ο γιατρός.

Η διαπίστωση αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στον προληπτικό έλεγχο και επιβάλλει επαναξιολόγηση των ηλικιακών ορίων για τις διαγνωστικές εξετάσεις.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την αύξηση των περιστατικών;

Σύμφωνα με τον ειδικό, η αύξηση των περιστατικών καρκίνου του μαστού σε νεαρές ηλικίες δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν μόνο παράγοντα. Αντίθετα, φαίνεται ότι συνδέεται με έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών, γενετικών και τρόπου ζωής παραγόντων.

«Δεν υπάρχει μία μοναδική εξήγηση για την αύξηση των περιστατικών. Σίγουρα, το περιβάλλον παίζει ρόλο, όπως και ο τρόπος ζωής μας, με την κακή διατροφή, το άγχος και την έλλειψη άσκησης να επηρεάζουν την υγεία μας. Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και τη γονιδιακή προδιάθεση, που παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου», εξηγεί.

Πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος;

Μέχρι πρόσφατα, η ιατρική κοινότητα συνιστούσε την πρώτη μαστογραφία σε ηλικίες 35-40 ετών, κυρίως λόγω των ανησυχιών για την ακτινοβολία. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές στην Ευρώπη έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια.

«Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, λόγω κόστους και πολιτικών δημόσιας υγείας, η προληπτική μαστογραφία ξεκινά στα 50 και πραγματοποιείται ανά δύο χρόνια. Αυτό βασίζεται σε αναλύσεις κόστους-οφέλους, που δείχνουν ότι ο πληθυσμιακός έλεγχος σε μικρότερες ηλικίες δεν μειώνει δραστικά τη θνησιμότητα», επισημαίνει ο γιατρός.

Ωστόσο, στις ΗΠΑ οι κατευθυντήριες οδηγίες είναι διαφορετικές, με τάση να μειώνονται τα ηλικιακά όρια για την έναρξη του ελέγχου. «Η Αμερικανική Ογκολογική Εταιρεία προτείνει να ξεκινά η πρώτη μαστογραφία μεταξύ 35 και 40 ετών, ανάλογα με το οικογενειακό ιστορικό, ενώ από τα 40 και μετά να γίνεται ετησίως. Το ζήτημα, όμως, είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να επιβαρύνονται οικονομικά», διευκρινίζει ο κ. Μαλακάσης.

Τι πρέπει να κάνουν οι γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό;

Η σημασία του οικογενειακού ιστορικού είναι καθοριστική στην εκτίμηση του κινδύνου μιας γυναίκας να αναπτύξει καρκίνο του μαστού. Ο κ. Μαλακάσης εξηγεί ότι όσες γυναίκες έχουν συγγενείς πρώτου βαθμού που έχουν νοσήσει, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές.

«Αν μια γυναίκα έχει δύο τουλάχιστον συγγενείς με ιστορικό καρκίνου του μαστού, αν η μητέρα της διαγνώστηκε πριν από τα 40 ή αν η αδερφή της είχε τη νόσο πριν από τα 35, τότε πρέπει να υποβληθεί σε γονιδιακό έλεγχο και να ξεκινήσει τον προληπτικό έλεγχο τουλάχιστον 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία διάγνωσης του συγγενή της», εξηγεί ο γιατρός.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, πέρα από τη μαστογραφία, ενδέχεται να χρειαστούν και επιπλέον διαγνωστικές μέθοδοι, όπως η μαγνητική τομογραφία, ώστε να αυξηθεί η ακρίβεια της διάγνωσης.

Τι ισχύει για τις γυναίκες με πυκνό μαστό;

Ένα σημαντικό θέμα που απασχολεί τις νεαρές γυναίκες είναι η αποτελεσματικότητα της μαστογραφίας σε περιπτώσεις πυκνού μαστού. Ο ειδικός τονίζει ότι αν και η μαστογραφία είναι απαραίτητη, υπάρχουν και άλλες συμπληρωματικές εξετάσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην ακριβέστερη διάγνωση.

«Οι γυναίκες με πυκνό μαστό πρέπει να κάνουν μαστογραφία, αλλά προτιμάται η μέθοδος της τομοσύνθεσης, που δημιουργεί λεπτότερες τομές και βελτιώνει την ανίχνευση όγκων. Επιπλέον, σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται και η μαγνητική τομογραφία μία φορά κάθε τρία χρόνια, καθώς πολλές βλάβες μπορεί να “κρύβονται” στο πυκνό μαστικό ιστό», εξηγεί ο κ. Μαλακάσης.

 Ο συνδυασμός μαστογραφίας με τομοσύνθεση και υπερηχογραφήματος προσφέρει ένα πιο ολοκληρωμένο διαγνωστικό αποτέλεσμα και βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση ύποπτων ευρημάτων.

Πότε μια γυναίκα πρέπει να ανησυχήσει και να επισκεφθεί τον γιατρό της;

Η αυτοεξέταση είναι ένα σημαντικό εργαλείο που βοηθά τις γυναίκες να γνωρίζουν το σώμα τους και να αντιλαμβάνονται τυχόν αλλαγές. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες, όπως ο Καναδάς, υπάρχουν συστάσεις να μη δίνεται έμφαση στην αυτοεξέταση, καθώς μπορεί να δημιουργεί άγχος ή λανθασμένες ανησυχίες.

Παρόλα αυτά, ο γιατρός επισημαίνει ότι υπάρχουν ορισμένα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται.

«Οι νεαρές γυναίκες έχουν πιο πυκνούς μαστούς, γεγονός που μπορεί να προκαλεί ενοχλήσεις. Αν όμως παρατηρήσουν κάποιον όγκο, αλλαγές στο δέρμα του μαστού, έκκριμα της θηλής, θα πρέπει να επισκεφθούν άμεσα τον γιατρό τους», προειδοποιεί.

Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των θανάτων από καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες κάθε ηλικίας θα πρέπει να είναι ενήμερες για τους κινδύνους, να παρακολουθούν την υγεία τους και να συμβουλεύονται τους ειδικούς για τον κατάλληλο τρόπο προληπτικού ελέγχου.

Αυτοεξέταση: Τι πρέπει να προσέχουν οι γυναίκες

Σύμφωνα με τον κ. Μαλακάση, οι γυναίκες μπορούν να παρατηρήσουν σημάδια που ενδέχεται να τις κινητοποιήσουν για περαιτέρω έλεγχο.

«Σίγουρα, αν μια γυναίκα ψηλαφίσει κάτι έντονα σκληρό στο μαστό της, μπορεί να το αντιληφθεί. Επιπλέον, πρέπει να παρατηρεί αν εμφανίζεται κάποιο βαθούλωμα, αν αλλάζει η θέση της θηλής ή αν βγαίνει υγρό από αυτήν. Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα αν το υγρό περιέχει αίμα, γιατί σε αυτή την περίπτωση απαιτείται άμεση επίσκεψη σε μαστολόγο», εξηγεί.

Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι «ο πόνος δεν αποτελεί σύμπτωμα καρκίνου και δεν παίζει κανένα ρόλο στη διάγνωση».

Νεότερες διαγνωστικές μέθοδοι: Τομοσύνθεση και τεχνητή νοημοσύνη

 Η τεχνολογία στον τομέα της μαστογραφίας έχει εξελιχθεί σημαντικά, βελτιώνοντας την ακρίβεια και μειώνοντας τα ποσοστά λανθασμένων διαγνώσεων.

«Η μαστογραφία έχει σημειώσει τεράστια πρόοδο με την εφαρμογή της τομοσύνθεσης την τελευταία δεκαετία. Αυτή η μέθοδος παρέχει πολύ καλύτερη απεικόνιση σε σχέση με την απλή ψηφιακή μαστογραφία, καθώς δημιουργεί λεπτομερείς τομές και αναδεικνύει όλα τα ευρήματα», τονίζει.

Επιπλέον, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τους ακτινοδιαγνώστες.

«Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά σημαντικά στον εντοπισμό ύποπτων σημείων που ένας γιατρός, λόγω κόπωσης ή απειρίας, μπορεί να μην προσέξει. Ακόμα και οι πιο έμπειροι ειδικοί, όταν εξετάζουν πολλές μαστογραφίες, μπορεί να παραβλέψουν κάποια λεπτομέρεια. Η νέα τεχνολογία λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο για τη βελτίωση της διάγνωσης», επισημαίνει.

Παράλληλα, στον τομέα του υπερηχογραφήματος, η ελαστογραφία, η τρισδιάστατη απεικόνιση και η τεχνητή νοημοσύνη βελτιώνουν την ανάλυση των ογκιδίων και την εκτίμηση των ορίων μιας βλάβης, προσφέροντας πιο ακριβή συμπεράσματα.

Πότε είναι απαραίτητη η βιοψία;

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε απεικονιστικές εξετάσεις, γι’ αυτό και η βιοψία είναι απαραίτητη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

«Οποιοδήποτε εύρημα, ακόμη και αν φαίνεται καλοήθες αλλά είναι συμπαγές, χρήζει βιοψίας, ιδίως αν αφορά νεαρές γυναίκες. Επιπλέον, αν ένα εύρημα είναι ύποπτο στη μαστογραφία, στον υπέρηχο ή στη μαγνητική τομογραφία, απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση», εξηγεί ο ειδικός.

Επίσης, ξεκαθαρίζει ότι «δεν πρέπει να πραγματοποιείται κανένα χειρουργείο στο μαστό χωρίς να έχει προηγηθεί βιοψία. Αν μια γυναίκα υποβληθεί σε επέμβαση χωρίς να γνωρίζουμε αν η βλάβη είναι κακοήθης, μπορεί να χρειαστεί δεύτερη χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση επιπλέον ιστών ή καθαρισμό της μασχάλης».

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι βιοψίας:

• Στερεοτακτική βιοψία, που πραγματοποιείται με καθοδήγηση από μαστογραφία και είναι κατάλληλη για περιπτώσεις μικροαποτιτανώσεων ή διαταραχής αρχιτεκτονικής του μαστού, ευρήματα που δεν είναι ορατά στον υπέρηχο.
• Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη βιοψία, η οποία εφαρμόζεται όταν το ύποπτο εύρημα είναι ορατό στον υπέρηχο.

Επιπλέον, σήμερα είναι δυνατή η αναρρόφηση και αφαίρεση καλοηθών ευρημάτων με υπερηχογραφική καθοδήγηση, χωρίς να απαιτείται χειρουργική επέμβαση.

Σχετικά με το μέλλον των διαγνωστικών μεθόδων, ο κ. Μαλακάσης εκφράζει αισιοδοξία. «Ευτυχώς, η τεχνολογία εξελίσσεται διαρκώς και οι επιστήμονες εργάζονται σκληρά για να αναπτύξουν νέες τεχνικές που θα βελτιώσουν την ακρίβεια των διαγνώσεων και θα μειώσουν τις ανάγκες για επεμβατικές διαδικασίες».

Η πρόληψη και η ενημέρωση είναι τα πιο ισχυρά όπλα στη μάχη κατά του καρκίνου του μαστού. Οι τακτικοί έλεγχοι και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να σώσουν ζωές, γι’ αυτό και οι γυναίκες κάθε ηλικίας οφείλουν να ενσωματώσουν τον προληπτικό έλεγχο στη ζωή τους.

Οκτώβριος ο μήνας πρόληψης κατά του καρκίνου του μαστού

Καμία δικαιολογία για τις γυναίκες να αναβάλλουν τη μαστογραφία τους

Η παγκόσμια ευαισθητοποίηση για την πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, έχει φέρει τα αποτελέσματά της με όλο και περισσότερες γυναίκες να έχουν συνειδητοποιήσει τη σημασία του ετήσιου προληπτικού τους ελέγχου υπογραμμίζει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση.

Ενισχυτική της άποψης ότι καμία γυναίκα δεν πρέπει να αμελεί την ετήσια μαστογραφία της είναι και αυτό που τονίζει ο κ. Μαλακάσης πως «ο καρκίνος του μαστού δεν σέβεται τις ηλικίες και από τα περιστατικά που προσέρχονται για απεικονιστικό έλεγχο και υπάρχει ήδη κάποιο ψηλαφητό εύρημα, με τη διάγνωση να είναι επιβαρυντική για κακοήθεια, ένα ποσοστό της τάξης του 35-40% αφορά πλέον γυναίκες μικρότερες των 45 ετών».

Οι γυναίκες δεν πρέπει να αμελούν τις εξετάσεις τους από φόβο για το αποτέλεσμα, γιατί ακόμα και αν παρατηρήσουν το οποιοδήποτε ογκίδιο στο στήθος και ο νους τους θα πάει στο…κακό, πρέπει να γνωρίζουν ότι κάθε τέτοιο ογκίδιο δεν είναι πάντα καρκίνος και αυτό αποδεικνύεται πολύ εύκολα με τον υπέρηχο με ελαστογραφία, που θα καταδείξει άμεσα αν αυτό το ογκίδιο είναι επικίνδυνο ή πρέπει απλά να τίθεται υπό παρακολούθηση.

Με την τελευταία εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας, την Ψηφιακή Μαστογραφία με Τομοσύνθεση, που είναι μια καινούργια τρισδιάστατη (3D) τεχνολογία απεικόνισης με υψηλότερη διαγνωστική ακρίβεια στη διάγνωση των παθήσεων του μαστού, αυτός απεικονίζεται με πολλαπλές λεπτές τομές του ενός χιλιοστού, στοιχείο που δεν επιτρέπει σε τίποτα να διαφύγει του ελέγχου. Επίσης ο υπερηχογραφικός έλεγχος με τρισδιάστατη απεικόνιση και ελαστογραφία σήμερα μας δίνει πληροφορίες εάν ένα εύρημα είναι ύποπτο ή όχι.

Η προληπτική μαστογραφική «διερεύνηση» σύμφωνα με τον γνωστό ως αλγόριθμο πρόληψης, περιλαμβάνει κλινική εξέταση, κατά προτίμηση ψηφιακή μαστογραφία με τομοσύνθεση και πιθανά υπέρηχο και μαγνητική μαστογραφία, εάν η γυναίκα διαθέτει πυκνούς μαστούς και επιβαρυμένη κληρονομικότητα, ή έχει κάνει εξωσωματική.

Όπως αναφέρει ο κ. Μαλακάσης «Σε περίπτωση που το οποιοδήποτε εύρημα χαρακτηριστεί ύποπτο και πρέπει να σταλεί για βιοψία, η γυναίκα δεν χρειάζεται να υποστεί την ταλαιπωρία μιας χειρουργικής διαδικασίας, γιατί σήμερα υπάρχει η δυνατότητα της στερεοτακτικής βιοψίας η οποία καθοδηγείται μαστογραφικά. Πρόκειται για μία ιατρική πράξη τελείως ανώδυνη, που πραγματοποιείται με απλή τοπική αναισθησία, μέσω μιας μικρής τομής στο δέρμα, χωρίς ράμματα και χωρίς καμία παραμονή στην κλινική. Από το εύρημα λαμβάνεται δείγμα που αποστέλλεται για βιοψία, ενώ στο σημείο τοποθετείται ειδικό κλιπ για την περίπτωση κακοήθειας, προκειμένου να καθοδηγηθεί ο χειρουργός ακριβώς στο σημείο της βλάβης».

Προτεραιότητα η προστασία της ασθενούς

Έγκαιρη και έγκυρη η ανάγκη της διάγνωσης

Η ανάγκη για έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση στο πλαίσιο του μαστογραφικού ελέγχου κάθε γυναίκας, δεν επαφίεται μόνο στην αρτιότητα της τεχνολογίας που όντως έχει σημειώσει εξαιρετικά βήματα σε ότι αφορά στην αρτιότητα της απεικόνισης, αλλά είναι στενά συνυφασμένη με την εμπειρία του ειδικού ακτινοδιαγνώστη που πρέπει να έχει συγκεκριμένες «ώρες πτήσης» για να μπορεί να ασκήσει υπεύθυνα το λειτούργημά του.

«Πράγματι έτσι είναι», υποστηρίζει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και της Ψηφιακής Τομοσύνθεσης και Διάγνωσης, «γιατί φαίνεται πως είναι αρκετά απλό για κάποιους να αυτοαναγορεύονται σε ειδικούς στον απεικονιστικό έλεγχο του μαστού, ενώ δεν έχουν τα απαραίτητα σχετικά εχέγγυα, με κυριότερο την αποκτηθείσα εμπειρία ‘’στο πεδίο’’ σε συνέχεια των ιατρικών σπουδών».

Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με κριτήρια που έχει θεσπίσει το Αμερικανικό Κολλέγιο Ραδιολογίας(American College of Radiology), η εξειδίκευση απαιτεί πραγματοποίηση τουλάχιστον 5.000 μαστογραφιών, 500 εξετάσεων υπερήχων μαστού, καθώς και διενέργεια 90 διαδερμιών βιοψών (υπερηχογραφικές και μαστογραφικά καθοδηγούμενες).

«Αυτό όμως δεν είναι αρκετό» υπογραμμίζει ο κ. Μαλακάσης, θεωρώντας πως η ολοκληρωμένη εμπειρία προϋποθέτει ετησίως την πραγματοποίηση τουλάχιστον 2000 μαστογραφιών, 1000 υπερήχων μαστού, 200 διαδερμικών βιοψιών, 100 στερεοτακτικών βιοψιών, 200 παρακεντήσεων και 200 βιοψιών με τοποθέτηση συρμάτινου οδηγού».

Ο κ. Μαλακάσης τέλος, είναι κάτι παραπάνω από σαφής αναφορικά με τις διάφορες επιδιώξεις επικυριαρχίας που δημιουργούνται γύρω από το θέμα «μαστός», εκφράζοντας κατηγορηματικά τη θέση ότι προτεραιότητα έχει η προστασία της ασθενούς και όχι ποιος έχει δικαίωμα να πραγματοποιεί επεμβατικές, υπερηχογραφικά καθοδηγούμενες διαγνωστικές εξετάσεις.

«Ένα σύγχρονο Κέντρο Μαστού» καταλήγει, «πρέπει να διασφαλίζει ότι ο ακτινοδιαγνώστης που πραγματοποιεί απεικονιστικές εξετάσεις, διαθέτει όλη την απαραίτητη εμπειρία, ώστε η κάθε εξεταζόμενη γυναίκα να είναι σίγουρη για το αποτέλεσμα της εξέτασής της, γρήγορα, με μειωμένο τον χρόνο εξέτασης και με απόλυτη εγκυρότητα στο αποτέλεσμα του ελέγχου».

Η τεχνολογία στην υπηρεσία των γυναικών για καλύτερη διασφάλιση της υγείας τους

Οι ιατρικές αξιολογήσεις με τη «σφραγίδα» της παγκόσμιας εμπειρίας

Ο σημαντικός ρόλος της ψηφιακής μαστογραφίας με τομοσύνθεση σίγουρα έχει επιφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στην έγκυρη διάγνωση των αλλοιώσεων του μαστού, με κορωνίδα φυσικά την έγκαιρη διαπίστωση ευρημάτων που ενδέχεται να καταστούν απειλητικά για την υγεία της γυναίκας.

«Παρόλο που με την τομοσύνθεση «διαβάζουμε» τον μαστό σαν ανοιχτό βιβλίο, εντούτοις δεν σταματάμε να αναζητούμε διαρκώς τρόπους ώστε η διάγνωσή μας να έχει ακόμα μεγαλύτερη αντικειμενικότητα, διαφάνεια και αξιοπιστία» τονίζει σε δηλώσεις του ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού και Γενικός Διευθυντής της Ψηφιακής Τομοσύνθεσης και Διάγνωσης.

Η ψηφιακή μαστογραφία με τομοσύνθεση μπορεί να συνδυαστεί πλέον με καινοτόμες τεχνικές όπως την Τεχνητή Νοημοσύνη, προσδίδει υψηλά επίπεδα ασφάλειας στους ιατρούς, στη δύσκολη μάχη τους για την διάγνωση του καρκίνου του μαστού, προς όφελος φυσικά των εξεταζομένων γυναικών.

Η τεχνητή νοημοσύνη στις απεικονιστικές του μαστού, «εκφράζεται» με μια βάση δεδομένων, η οποία συγκεντρώνει στις «δεξαμενές» της πολλαπλά πραγματικά περιστατικά διαγνωστικών εξετάσεων μαστογραφίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Με βάση αυτά τα περιστατικά, μπορεί να διακρίνει αν σε μια εξέταση υπάρχει ύποπτο εύρημα ή όχι, εκμηδενίζοντας έτσι την πιθανότητα λάθους, που ενδεχόμενα μπορεί να συμβεί σε μια εξέταση από πολυπαραγοντική αιτιολογία.
Με βάση τα δεδομένα αυτά «ερμηνεύει» κάθε εύρημα της ψηφιακής μαστογραφίας και «βαθμολογεί» την πιθανή διάγνωση, δίνοντας ποσοστιαία αναλογία με βάση την εικόνα της εξέτασης, επιτρέποντας στον ακτινοδιαγνώστη να έχει βεβαιότητα 100% για τη διάγνωσή του.

«Πολύ σύντομα θα εφαρμόζουμε στο ιατρείο το ειδικό λογισμικό της Τεχνητής Νοημοσύνης, ως μια επιπλέον συνεισφορά στην ανάγκη της κάθε γυναίκας η μαστογραφία της να έχει το απόλυτο εχέγγυο σωστής και έγκαιρης διάγνωσης, για οποιοδήποτε πρόβλημα ενδεχομένως προκύψει», προσθέτει ο κ. Μαλακάσης.

Ο παγκόσμιος εορτασμός του Οκτωβρίου εφαλτήριο σκέψης και περίσκεψης

Καμία δικαιολογία για τις γυναίκες να αναβάλλουν τη μαστογραφία τους

Ο Παγκόσμιος εορτασμός του Οκτωβρίου ως μήνα Ευαισθητοποίησης και Πρόληψης για τον καρκίνο του μαστού, επαναφέρει για μια ακόμη φορά στο προσκήνιο την ανάγκη για τη σημασία του ετήσιου προληπτικού μαστολογικού ελέγχου, τον οποίο καμία γυναίκα δεν πρέπει να αναβάλλει για οποιαδήποτε αιτία ή λόγο. 

«Το μήνυμα του εορτασμού πρέπει να γίνει αφορμή για κάθε γυναίκα να προσέξει αποτελεσματικά την υγεία της, έχοντας ως δεδομένο ότι ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος γυναικείος καρκίνος στην Ευρώπη με περίπου 1 στις 9 γυναίκες να είναι πιθανό να νοσήσει, με την κλινική πρακτική να λέει ότι δυστυχώς όλο και μικρότερης ηλικίας γυναίκες εμφανίζουν την νόσο», υπογραμμίζει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση. 

«Οι γυναίκες δεν πρέπει να αμελούν τις εξετάσεις τους από φόβο για το αποτέλεσμα», προσθέτει ο γιατρός, «γιατί ακόμα και αν παρατηρήσουν το οποιοδήποτε ογκίδιο στο στήθος και ο νους τους θα πάει στο…κακό, πρέπει να γνωρίζουν ότι κάθε τέτοιο ογκίδιο δεν είναι πάντα καρκίνος και αυτό αποδεικνύεται πολύ εύκολα με τον υπέρηχο με ελαστογραφία,  που θα καταδείξει άμεσα αν αυτό το ογκίδιο είναι επικίνδυνο ή πρέπει απλά να τίθεται υπό παρακολούθηση». 

Ο καρκίνος του μαστού δεν σέβεται τις ηλικίες, γιατί η κλινική εμπειρία αποδεικνύει σύμφωνα με τον κ. Μαλακάση, πως «Από τα περιστατικά που προσέρχονται για απεικονιστικό έλεγχο και υπάρχει ήδη κάποιο ψηλαφητό εύρημα  με τη διάγνωση  να είναι επιβαρυντική για κακοήθεια, θα έλεγα πως το 35-40% αφορά πλέον γυναίκες μικρότερες των 45 ετών, γεγονός που  δημιουργεί έντονο προβληματισμό για το πότε πρέπει να αρχίσει μια γυναίκα να ελέγχεται προληπτικά με μαστογραφία και όποια άλλη εξέταση χρειάζεται, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού». 

Η προληπτική μαστογραφική «διερεύνηση» σύμφωνα με τον γνωστό ως αλγόριθμο πρόληψης,  περιλαμβάνει κλινική εξέταση, κατά προτίμηση ψηφιακή μαστογραφία με τομοσύνθεση και πιθανά υπέρηχο και μαγνητική μαστογραφία, εάν η  γυναίκα διαθέτει πυκνούς μαστούς και επιβαρυμένη κληρονομικότητα ή έχει  κάνει εξωσωματική. 

Τρισδιάστατος υπέρηχος και ελαστογραφία «απαντούν» στον καρκίνο του μαστού

Υψηλή η διαγνωστική αξία των σύγχρονων μέσων

Η ανάγκη για έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση του μαστογραφικού ελέγχου κάθε γυναίκας δεν επαφίεται μόνο στην εμπειρία του ειδικού ακτινοδιαγνώστη, αλλά υποβοηθείται απόλυτα και από την εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, με την τελευταία λέξη τόσο για τους τρσδιάστατους υπέρηχους, όσο και για την πλέον εξελιγμένη ελαστογραφία.

«Ένα σύγχρονο Κέντρο Μαστού» θα μας πει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και της Ψηφιακής Τομοσύνθεσης και Διάγνωσης «δεν πρέπει να φείδεται εξόδων προκειμένου η κάθε γυναίκα που εξετάζεται να απολαμβάνει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η γρήγορη απεικόνιση του μαστού της, ο μειωμένος χρόνος εξέτασης και φυσικά η αξιόπιστη διάγνωση, υποβοηθούμενη πλέον και από τις πλέον εξελιγμένες διαδικασίες Τεχνητής Νοημοσύνης».

Το Κέντρο, στο οποίο μια γυναίκα θα καταφύγει για τον ετήσιο μαστολογικό της έλεγχο θα πρέπει σε συνδυασμό με ψηφιακό μαστογράφο με τομοσύνθεση να διαθέτει υπερηχογράφο με δυνατότητα ελαστογραφίας και τρισδιάστατης απεικόνισης, όπως ο Mach 20 Supersonic της Hologic.

Ο κ. Μαλακάσης προσθέτει στη συνέχεια πως «Οι συγκεκριμένες εξετάσεις είναι υψηλής διαγνωστικής αξίας, ειδικά στην περίπτωση ύπαρξης πυκνών μαστών, δεδομένου ότι έχουν τη δυνατότητα ‘’αποκάλυψης’’ κάθε ευρήματος κακοήθειας, προλαμβάνοντας τις καρκινικές αλλοιώσεις που ενδεχόμενα έχουν επιχειρήσει με «καμουφλάζ» να διαφύγουν του μαστογραφικού ελέγχου».

Έτσι, εφόσον υπάρξουν ύποπτα ευρήματα στον απλό υπέρηχο που θα απαιτήσουν διερεύνηση με τις συγκεκριμένες τεχνικές, για το αν πρέπει να σταλούν για βιοψία ή όχι, αυτές να πραγματοποιηθούν άμεσα.

Εύκολη η διάγνωση για τον έμπειρο ακτινολόγο

Μικροφλεγμονές η συνήθης αιτιολογία

«Ένας έμπειρος ακτινοδιαγνώστης μαστού μπορεί εύκολα να διαπιστώσει αν διογκωμένος λεμφαδένας στη μασχαλιαία χώρα μιας γυναίκας οφείλεται σε νόσο του μαστού ή στον εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται η γυναίκα που εμβολιάστηκε να καθυστερήσει την μαστογραφία της».

Αυτή την κατηγορηματική διαπίστωση κάνει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση, μετά τη συζήτηση που διεξάγεται το τελευταίο διάστημα σχετικά με το αν μια γυναίκα πρέπει να περιμένει αρκετές μέρες προκειμένου να πραγματοποιήσει τη μαστογραφία της, αν έχει κάνει εμβόλιο κατά του κορωνοϊού.

«Στο 60% των γυναικών που κάνουν μαστογραφία ούτως ή άλλως παρατηρούμε λεμφαδένες στις μασχαλιαίες χώρες», σημειώνει ο κ. Μαλακάσης, «οι οποίες οφείλονται σε μικροφλεγμονές που προκαλούνται από ξύρισμα μασχάλης, χρήση αποσμητικών αλλά και από κοπιώδεις κινήσεις των χεριών. Αυτές οι μικροφλεγμονές, αναγνωρίζονται εύκολα ότι δεν οφείλονται σε νόσο του μαστού στη διάρκεια της μαστογραφίας ή του υπέρηχου και δεν χρειάζονται περαιτέρω προσοχής. Το ίδιο ίσως να συμβεί και μετά τον εμβολιασμό, δηλαδή είναι ενδεχόμενο να παρατηρηθεί κάποιος λεμφαδένας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καρκίνος του μαστού».

Ο προληπτικός ετήσιος μαστογραφικός έλεγχος αν καθυστερήσει ακόμα και για λίγες εβδομάδες, δεν θα έχει επικίνδυνες επιπτώσεις στην υγεία της γυναίκας, με δυνατότητα να πραγματοποιηθεί μετά και τον εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού. Εκείνο όμως που δεν πρέπει απολύτως να συμβεί, είναι οι γυναίκες να μη προσφεύγουν στη μαστογραφία τους στην περίπτωση οποιουδήποτε ψηλαφητού ευρήματος, γιατί κάτι τέτοιο ενδεχόμενα να προκαλέσει καθυστέρηση στη διάγνωση, ειδικά αν αυτό το εύρημα είναι ύποπτο για κακοήθεια.

Με ικανοποιητικούς ρυθμούς η προσέλευση στις κλινικές μαστού

«Εμπεδώθηκε» η ανάγκη προστασίας της υγείας ανεξάρτητα από το lockdown

«Όπως έχουμε πει και στο παρελθόν ο καρκίνος του μαστού δεν φημίζεται για την υπομονή του και δεν καταλαβαίνει από απαγορευτικά μέτρα προκειμένου να επιτύχει τους..δόλιους σκοπούς του. Ευτυχώς αυτό δείχνει να το έχει αντιληφθεί η σύγχρονη γυναίκα, που πλέον δεν διστάζει, παρά τους περιορισμούς της πανδημίας του κορωνοϊού να προχωρήσει στην απαραίτητη ετήσια μαστογραφία της, λαμβάνοντας φυσικά όλα τα προστατευτικά μέτρα». 

Αυτό δηλώνει με έκδηλη ικανοποίηση ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση, συμπληρώνοντας πως «Η διαρκής ευαισθητοποίηση  κατά του καρκίνου του μαστού αποφέρει τους καρπούς της, έχοντας δημιουργήσει στη γυναίκα την πεποίθηση πως η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν τον ασφαλέστερο δρόμο για την αντιμετώπιση του καρκίνου». 

Αξίζει να τονισθεί πως ο κλινικός και απεικονιστικός έλεγχος θα πρέπει να γίνεται άμεσα χωρίς καμία αναβολή, αν η γυναίκα διαπιστώσει κάτι σκληρό στην αυτοεξέταση του μαστού της, αν έχει έκκριμα από τη θηλή, ανεξήγητο κοκκίνισμα στο στήθος, έντονο πόνο ή οποιαδήποτε διαφοροποίηση στο σχήμα του. 

Το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό αποτελεί παράλληλα για τον κ. Μαλακάση, ξεχωριστό παράγοντα για τον οποίο ο ετήσιος απεικονιστικός έλεγχος θα πρέπει να τηρείται απαρέγκλιτα, ανεξάρτητα της ύπαρξης ή μη ανησυχητικών συμπτωμάτων. 

Αναγκαία η 1η μαστογραφία στην ηλικία των 35 ετών

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση η απάντηση στη νόσο

Η παγκόσμια ευαισθητοποίηση για την πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, έχει φέρει τα αποτελέσματά της με όλο και περισσότερες γυναίκες να έχουν συνειδητοποιήσει τη σημασία του ετήσιου προληπτικού τους ελέγχου, τονίζει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση, με την ευκαιρία της θεσμοθέτησης του Οκτωβρίου ως μήνα Πρόληψης και Ενημέρωσης για τον Καρκίνο του Μαστού.

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος γυναικείος καρκίνος στην Ευρώπη με περίπου 1 στις 9 γυναίκες να είναι πιθανό να νοσήσει, με την κλινική πρακτική να λέει ότι δυστυχώς όλο και μικρότερης ηλικίας γυναίκες εμφανίζουν καρκίνο του μαστού.

Όπως διευκρινίζει ο κ. Μαλακάσης, «Από τα περιστατικά που προσέρχονται για απεικονιστικό έλεγχο και υπάρχει ήδη κάποιο ψηλαφητό εύρημα με τη διάγνωση να είναι επιβαρυντική για κακοήθεια, θα έλεγα πως το 35-40% αφορά πλέον γυναίκες μικρότερες των 45 ετών, γεγονός που δημιουργεί έντονο προβληματισμό για το πότε πρέπει να αρχίσει μια γυναίκα να ελέγχεται προληπτικά με μαστογραφία και όποια άλλη εξέταση χρειάζεται, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού».

Η προληπτική μαστογραφική «διερεύνηση» που όχι στο πολύ μακρινό παρελθόν εθεωρείτο πως έπρεπε να ξεκινάει από την ηλικία των 40 ετών και άνω σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα, πλέον οι ανάγκες φαίνεται να επιβάλλουν αυτή να ξεκινάει στην ηλικία των 35 ετών, με πλήρη διερεύνηση που ακολουθεί τον αλγόριθμο πρόληψης και περιλαμβάνει κλινική εξέταση, μαστογραφία και πιθανά υπέρηχο και μαγνητική μαστογραφία, εάν η γυναίκα διαθέτει πυκνούς μαστούς και επιβαρυμένη κληρονομικότητα ή έχει κάνει εξωσωματική. Η ετήσια μαστογραφία επιβάλλεται από την ηλικία των 40 ετών και στο ενδιάμεσο διάστημα μεταξύ 35-40 ετών κρίνονται απαραίτητα τουλάχιστον 2 υπερηχογραφήματα.

«Η τεχνολογία σήμερα», προσθέτει ο κ.Μαλακάσης, «έχει σημειώσει άλματα και σήμερα υπάρχουν πολλές απεικονιστικές μέθοδοι ικανές να εντοπίσουν τον καρκίνο στα πρώιμα στάδια του. Με την τελευταία εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας, την Ψηφιακή Μαστογραφία με Τομοσύνθεση, που είναι μια καινούργια τρισδιάστατη (3D) τεχνολογία απεικόνισης με υψηλότερη διαγνωστική ακρίβεια στη διάγνωση των παθήσεων του μαστού, αυτός απεικονίζεται με πολλαπλές λεπτές τομές του ενός χιλιοστού, στοιχείο που δεν επιτρέπει σε τίποτα να διαφύγει του ελέγχου. Επίσης ο υπερηχογραφικός έλεγχος με τρισδιάστατη απεικόνιση και ελαστογραφία σήμερα μας δίνει πληροφορίες εάν ένα εύρημα είναι ύποπτο ή όχι».

Πολλά ψηλαφητά ευρήματα «αγνοήθηκαν»

Σημαντικές οι καθυστερήσεις το προηγούμενο διάστημα

Παρόλη τη διαπίστωση πως πολλές γυναίκες καθυστέρησαν τις τακτικές μαστογραφίες τους στη διάρκεια της πανδημίας λόγω του COVID-19, ακόμα και εκείνες που είχαν ψηλαφητά ευρήματα με όλους τους ενδεχόμενους κινδύνους, το αισιόδοξο μήνυμα είναι πως με την άρση του lockdown και την επιστροφή στην κανονικότητα, αυτή επανήλθε και στους τακτικούς ελέγχους, αναφέρει ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση.

«Αν και σε κάποιες περιπτώσεις οι αναβολές εξετάσεων μπορεί και να αποβούν επικίνδυνες», υπογραμμίζει, «εντούτοις η φροντίδα της γυναίκας για την υγεία της ευτυχώς μόνο προσωρινά ανεστάλη, όπως διαπιστώνεται καθημερινά από την κλινική εικόνα».

Είναι σημαντικό να επισημανθεί πως ο ετήσιος έλεγχος με μαστογραφία για κανέναν λόγο δεν πρέπει να αφήνεται για το μέλλον, ειδικά αν η γυναίκα διαπιστώσει συμπτώματα, όπως ογκίδιο στη διάρκεια της αυτοεξέτασης του μαστού, έκκριμα από τη θηλή, ανεξήγητο κοκκίνισμα στο στήθος, έντονο πόνο ή οποιαδήποτε διαφοροποίηση στο σχήμα του μαστού.

«Σε κάθε περίπτωση», τονίζει ο κ. Μαλακάσης, «η γυναίκα θα πρέπει να αισθάνεται ασφαλής στο χώρο των εξετάσεων και στο πλαίσιο αυτό λαμβάνονται όλα τα υγειονομικά μέτρα προστασίας από τον κορωνοϊό, με υποχρεωτική θερμομέτρηση στην είσοδο, απαγόρευση εισόδου χωρίς μάσκα προστασίας, ενώ το ίδιο ισχύει για τον ιατρό και το ιατρικό προσωπικό και συγχρόνως κάθε επιφάνεια στον μαστογράφο και στον υπέρηχο απολυμαίνεται διαρκώς».

Υπερηχογραφική εξέταση με ελαστογραφία μπορεί να δώσει τέλος στην αγωνία

Άμεση όμως διερεύνηση για το αν χρειάζεται βιοψία

«Οι γυναίκες που πανικοβάλλονται με το οποιοδήποτε ογκίδιο στο στήθος και ο νους τους πάει στο…κακό, ίσως θα έπρεπε να είναι περισσότερο ψύχραιμες και να γνωρίζουν ότι κάθε τέτοιο ογκίδιο δεν είναι πάντα καρκίνος και αυτό αποδεικνύεται πολύ εύκολα με τον υπέρηχο με ελαστογραφία, που θα καταδείξει άμεσα αν αυτό το ογκίδιο χρειάζεται βιοψία ή πρέπει απλά να παρακολουθείται. Η εξέταση αυτή που συνδυάζεται με τον τρισδιάστατο υπέρηχο θα περιγράψει το ακριβές μέγεθος, τα όρια και τη μορφολογία του όποιου ύποπτου ευρήματος, ενώ συγχρόνως θα διερευνήσει τη σκληρότητά του, προκειμένου να υπάρξει η κατάλληλη αντιμετώπιση».

Αυτό τονίζει καθησυχάζοντας τις γυναίκες που μετά από αυτοεξέταση μαστού νιώθουν ότι…κινδυνεύουν, ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, μέλος Δ.Σ της Ένωσης Ακτινολόγων Μαστού Ελλάδος (Ε.Α.Μ.Ε), Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση.

«Σε περίπτωση που το εύρημα χαρακτηρίζεται ύποπτο και πρέπει να σταλεί για βιοψία, η γυναίκα δεν χρειάζεται να υποστεί την ταλαιπωρία μιας χειρουργικής διαδικασίας, γιατί σήμερα υπάρχει η δυνατότητα της διαδερμικής βιοψίας με κόπτουσα βελόνα και καθοδηγούμενη υπερηχογραφικά. Πρόκειται για μία ιατρική πράξη τελείως ανώδυνη, που πραγματοποιείται με απλή τοπική αναισθησία, μέσω μιας μικρής τομής στο δέρμα, χωρίς ράμματα και χωρίς καμία παραμονή στην κλινική, πράγμα που συνεπάγεται και μικρότερο κόστος για την εξεταζόμενη» προσθέτει ο κ. Μαλακάσης.

Και όπως υπογραμμίζει: «Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν είναι μικρό το εύρημα, αυτό εξαφανίζεται και στη θέση του τοποθετείται ειδικό κλιπ σήμανσης για την περίπτωση που η βιοψία αποδειχθεί θετική για κακοήθεια, οπότε θα χρειασθεί πιθανότατα ο περαιτέρω χειρουργικός καθαρισμός της περιοχής».

Σχολαστικά τα μέτρα προστασίας στα οργανωμένα Διαγνωστικά Κέντρα

Άκρως επικίνδυνη η αναβολή ειδικά στις γυναίκες με ανησυχητικά συμπτώματα 

Την ευχή να μην αναγκαστούμε να εκδίδουμε δελτίο κρουσμάτων για τον καρκίνο του μαστού, εκφράζει με δηλώσεις του ο Πέτρος Μαλακάσης, Ειδικός Ακτινοδιαγνώστης Μαστού, Διευθυντής του Απεικονιστικού τμήματος Μαστού και Οστεοπόρωσης στην Ευρωκλινική Αθηνών και Διευθυντής στην Ψηφιακή Τομοσύνθεση και Διάγνωση. 

 «Δεν θέλω να γίνομαι μάντης κακών», υποστηρίζει, «αλλά οι καθυστερήσεις που σημειώνονται στις απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού από πολλές γυναίκες με ανησυχεί σοβαρά».

Όπως έχει λεχθεί και στο παρελθόν ο καρκίνος του μαστού δεν γνωρίζει από αναβολές, καραντίνες, αντισηπτικά και μάσκες και κάνει γνωστή την παρουσία του στις πιο απρόβλεπτες συνθήκες και με ιδιαίτερα επιβαρυντικό τρόπο για την υγεία των ασθενών. 

«Φυσικά», τονίζει ο κ. Μαλακάσης, «λαμβάνονται όλα, το τονίζω, όλα τα μέτρα προστασίας προκειμένου κάθε γυναίκα να νοιώσει ασφαλής στο χώρο των εξετάσεων. Αυτά περιλαμβάνουν την απαραίτητη θερμομέτρηση στην είσοδο, με όλο το νοσηλευτικό προσωπικό και τον γιατρό να φορούν μάσκες προστασίας, ενώ κάθε επιφάνεια στον μαστογράφο και στον υπέρηχο να απολυμαίνεται διαρκώς, μηδενίζοντας την περίπτωση οποιασδήποτε έκθεσης στον ιό». 

Ο ετήσιος έλεγχος με μαστογραφία για κανέναν λόγο δεν πρέπει να αφήνεται για το μέλλον, ειδικά αν η γυναίκα διαπιστώσει συμπτώματα, όπως τυχόν εύρημα στη διάρκεια της αυτοεξέτασης του μαστού, αν έχει έκκριμα από τη θηλή, ανεξήγητο κοκκίνισμα στο στήθος ή έντονο πόνο, ή οποιαδήποτε διαφοροποίηση στο σχήμα του μαστού. 

«Φροντίζουμε να είμαστε ασφαλείς», καταλήγει ο κ. Μαλακάσης, «τόσο από τον κορωνοϊό, όσο και από τον καρκίνο του μαστού, εμπιστευόμενοι το γιατρό μας και τα μέτρα προφύλαξης που παίρνει τόσο ο ίδιος όσο και εκείνα που θα μας συστήσει».